Geregeld! Of toch niet?

door Jacqueline Heere_B1A5433

Het is een zorgelijke tendens in zowel binnen- als buitenland: overheden informeren burgers steeds gebrekkiger over essentiële beleidsmaatregelen. Dat blijkt bij geformaliseerde inspraakmogelijkheden, waar maatschappelijke onrust tegenwoordig eerder regel dan uitzondering is. De betrokken overheid is totaal verrast en zelfs verontwaardigd over de ontstane volkswoede. Maar dit maatschappelijke protest gepaard met, zoals we recentelijk steeds vaker zien, verstoring van de openbare orde, wordt vaak juist veroorzaakt door gebrekkige communicatie door de overheid.

Of het nu gaat om de kwaliteit van onze kust, of om de  instroom van vluchtelingen en hun plek in de Nederlandse samenleving, of de betrouwbaarheid van ministeries en de data die zij wel of niet aan buitenlandse mogendheden verstrekken, telkens zien we een overheid die snel zaken wil regelen en nalaat de burger volledig en tijdig te informeren. Terwijl volledige, juiste en tijdige informatie niet alleen in het belang van de burger is.

Deze week ondervond minister Schultz van Infrastructuur en Milieu flinke weerstand van diverse belangenorganisaties naar aanleiding van haar plannen om het bouwverbod in de kuststrook af te schaffen, iets wat net voor het kerstreces zo eenvoudig door de Ministerraad leek te worden geloodst. Geregeld, toch? Maar dat bleek anders uit te pakken.

Natuurmonumenten startte een actie die in no-time in staat bleek een bevolkingsgroep ter grootte van een – nabij de kust gelegen – stad als Alkmaar of Leiden te mobiliseren. Waardoor het lijkt alsof politiek en bestuur vergeten zijn wie hun belangrijkste stakeholders zijn: de burgers. Effectief communiceren met de burger over – bijvoorbeeld – ontwikkelingen die hun leefomgeving direct beïnvloeden betreft juist niet het zenden van boodschappen waarover binnen de overheid al overeenstemming is bereikt. Het is een proces waarin met stakeholders, zoals maatschappelijke en andere partijen, wederzijds wordt gecommuniceerd en overeenstemming wordt bereikt, ook over zaken die nog niet geregeld zijn. Of die zelfs nog niet eens op de beleidsagenda staan. Co-creatie noemt men dat in niet-overheidskringen.

Te late en inefficiënte communicatie met burgers leidt tot backfire-effecten. Dat merken gemeenten bij informatieavonden over de komst van asielzoekers.  Dat merkt het ministerie van EZ in aardschokkend Groningen. Dat merkt Europa bij ongeveer alle beleidsvoornemens van de Europese Commissie. Dat voelt minister Schultz bij het terugtrekken van gewraakte kustvoornemens. In de fase van beleidsvoorbereiding zijn de wensen en verlangens van burgers, marktpartijen en maatschappelijke organisaties onvoldoende meegenomen. Dat is jammer, want een continue open dialoog draagt namelijk bij aan de veranderende maatschappelijke werkelijkheid waarin mondige burgers niet zonder meer akkoord gaan met het beleid zoals door de overheid wordt vastgesteld, maar daaraan actief willen bijdragen.

Als Public Affairs- en communicatiestrateeg wil ik een pleidooi houden voor het belang van vroegtijdige, interactieve en trefzekere communicatie met burgers over onderwerpen van grote publieke betekenis. Daarmee is niet alleen de burger geholpen, ook de betreffende bewindspersoon plukt hier direct de (politieke) vruchten van, en dat is ook in het belang van marktpartijen .