Ligt de toekomst van de Europese luchtvaart in handen van het Nederlandse EU-Voorzitterschap?

door Jacqueline Heere

Jackie-uitsnedeDe Europese Commissie kwam deze week met een nieuwe luchtvaartstrategie die de concurrentiekracht van de Europese luchtvaart moet versterken. De Europese luchtvaart staat voor een aantal grote uitdagingen op het gebied van kosten, capaciteit en concurrentie. En na jaren van groei in Europa zorgt nu de groei buiten Europa juist voor een revolutie. Lukt het het aanstaande Nederlands EU-Voorzitterschap om de onderhandelingen tot een goed en bevredigend einde te laten komen?

 Onder andere concurrentie uit opkomende markten en het grote aanbod van prijsvechters hebben gezorgd voor flinke tegenwind bij de Europese luchtvaartmaatschappijen. Tegelijk drukt ook starre Europese wet- en regelgeving zwaar op het Europese concurrentievermogen. Veel regels gelden namelijk alleen voor Europese luchtvaartmaatschappijen. Zo is de passagier nergens zo goed beschermd als op het Europese continent. Het recht op geldelijke compensatie in geval van vertraging (ook als de vertraging niet aan de maatschappij te wijten is) geldt alleen voor Europese maatschappijen. Tegelijk staan Europese maatschappijen voor de uitdaging om kosten te verlagen. De positie van de Europese luchtvaart is wellicht nog nooit zo precair geweest.

En dus was de hoop gevestigd op de nieuwe plannen van de Europese Commissie. Maar de deze week gepresenteerde luchtvaartstrategie is bepaald niet met juichende trom ontvangen. Volgens vele Europese belangenorganisaties ontbeert het ambitie en wordt er door Europese luchtvaartorganisaties een gebrek aan concrete maatregelen om de verslechterde concurrentiepositie te versterken verweten. De Europese maatschappijen verwijten de maatschappijen uit de Golfregio en Azië immers oneerlijke concurrentie.

Internationale onderhandelingen o.l.v. het Nederlands EU-Voorzitterschap

Hoe het ook zij. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat de druk op het a.s. Nederlandse EU-voorzitterschap wordt opgevoerd. Van 1 januari tot en met 30 juni 2016 vervult Nederland namelijk – voor de twaalfde keer – het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Alhoewel luchtvaart sec niet tot de prioriteiten van het Nederlandse voorzitterschapsprogramma behoort (die zijn namelijk een strategische agenda voor de EU in tijden van verandering, banen scheppen door innovatieve groei en verbinding zoeken met maatschappelijke actoren) wordt de nieuwe luchtvaartstrategie wél onder Nederlands voorzitterschap in de Raad van Transportministers behandeld. Nederland heeft al te kennen gegeven dat ze haar EU-voorzitterschap ten dienste zal stellen van een discussie over deze luchtvaartstrategie, te beginnen met de Aviation Summit op 20-21 januari 2016 op Amsterdam Airport Schiphol, dat haar 100-jarig bestaan viert. Dat is in ieder geval een mooie aftrap.

Het ene voorzitterschap is het andere niet, weet ik uit ervaring. Nederland kent zo onder de hand na 11 voorgaande voorzitterschappen wel de klappen van de zweep. Een ander voordeel van het Nederlandse EU-Voorzitterschap is de specifieke ervaring die Nederland heeft met het smeden van coalities en met het “polderen” om consensus te bewerkstelligen. Juist bij multilaterale onderhandelingen is de voorzittersfunctie van cruciaal belang om onderhandelingen succesvol af te ronden.

Ligt de toekomst van de Europese luchtvaart daarmee wellicht in handen van Nederland? Voor Europa is met het oog op het snel veranderende luchtvaartlandschap een goede en geïntegreerde aanpak cruciaal. Met de ruime ervaring van Nederland als EU-Voorzitter hebben de onderhandelingen over luchtvaartrechten met de Golfstaten en Azië mijns inziens een reële kans van slagen, mits er in de Transportraad unanimiteit is. En dat is een forse uitdaging, gezien de uiteenlopende belangen van de Europese lidstaten. Het is forse kluif voor de Nederlandse voorzitter in de Transportraad om alle neuzen van de lidstaten in één richting te krijgen. Maar noblesse oblige. Genoeg reden voor de technologie- en luchtvaartsector in Nederland om het Nederlandse EU-voorzitterschap met gerichte PA-activiteiten te volgen.

___________________________________________________________________________

Jacqueline Heere heeft ruime ervaring met het voeren van internationale onderhandelingen. Zowel en marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties als met betrekking tot de totstandkoming van EU-wet- en regelgeving. Doordat zij bovendien 15 jaar in het buitenland heeft gewoond kent zij het belang van interculturele sensitiviteit en communicatie bij internationale onderhandelingen. Met deze specialistische ervaring adviseert Jacqueline bedrijven met business development strategieën en helpt zij bedrijven met het inzetten van interculturele communicatie om succesvolle internationale deals te maken.