Value@Stake Mission-critical insights

Belangrijkste inzichten uit de Off-the-Record sessie van Value@Stake op 25 april 2019

door Lars Hooning en Michael Renssen

Circa 20 bestuurders van uiteenlopende organisaties waren 25 april op bezoek bij Value@Stake in Hilversum. Doel: het bijwonen van een zogenaamde Off-the-Record sessie waarin drie bestuurders openhartig zouden spreken over hun ervaringen als voorzitter van een maatschappelijke organisatie. In alle openheid en openhartigheid, doch ingeperkt door de Chatham House Rule spraken zij onder leiding van Charles Groenhuijsen en voorzien van commentaar door bestuurs- en bestuurscommunicatie-expert Lars Hooning over de issues, de hindernissen op hun bestuurspad, de noodzakelijke heroriëntatie, en het zicht op de toekomst. Het leverde een rijk geschakeerd beeld op van bestuurders onder het maatschappelijke vergrootglas. Een beeld dat voldoende gespreksstof leverde voor een geanimeerd informeel gesprek na afloop.

De sessie leverde een aantal belangrijke bevindingen op, die wij hieronder gerubriceerd en voorzien van enkele additionele inzichten weergeven:

  • De maatschappij verandert en dat heeft consequenties voor organisaties en hun bestuurders:

De mondige burger is een feit geworden. Hij heeft er ook alle instrumenten voor en weet ze te bedienen. Vooral sociale media zijn een willig doorgeefluik van klachten en opmerkingen over besturen in het algemeen en specifieke bestuurders in het bijzonder. Waar vroeger de bestuurder nog als een autoriteit werd gezien, is dat nu niet meer vanzelfsprekend.

Verruwing van omgangsvormen speelt hierbij ook nog een rol. Als bestuurder moet je niet vreemd opkijken als je binnen de organisatie – vaak anoniem – vilein wordt bejegend voor iets wat je volledig te goeder trouw hebt gedaan. Een maatschappelijke ontwikkeling waarvan het eind helaas nog niet in zicht is.

Daardoor krijg je als bestuurder het gevoel dat je continu onder het vergrootglas ligt, zowel binnen als buiten de organisatie. De hele samenleving kijkt mee. Internet wordt het behang waarop al je wapenfeiten – positief en negatief – worden opgeschreven, en die teksten verdwijnen niet meer. Transparantie over je bestuurlijke handelen wordt mede daardoor steeds meer noodzakelijk. Strategische communicatie wordt een onmisbaar element van de bestuurspraktijk: waarom communiceer je iets? wat communiceer je dan precies? aan wie? wanneer? en via welk kanaal?

  • Media kijken mee met bestuurders en hun organisaties:

Mondige burgers putten informatie uit redactionele media (RTV, dagbladen, vakbladen). En deze redactionele media bepalen vaak hun onderwerpkeuze op rumoer in sociale media. Als bestuurder mag je er dus vanuit gaan dat klagende burgers op internet een bron van informatie en inspiratie zijn voor – bijvoorbeeld – de dagbladjournalist. Zo kan een klein issue gemakkelijk uitgroeien tot misschien wel een groot schandaal.

Mochten de media zich over uw organisatie en het bestuur willen ontfermen, deins dan niet terug. Zorg er echter wél voor dat u als bestuurder de feiten kent, en communiceer die feiten helder en transparant. Als bestuurder kent u immers uw organisatiedoelen, de belangen die spelen, uw leden en de context waarbinnen uw organisatie opereert. Huur desnoods externe expertise in als u zich onvoldoende zeker voelt of gestructureerd wilt werken aan uw leiderschap van de organisatie. Want zo verkleint u eventuele reputatierisico’s.

  • De overheid stelt steeds strengere eisen:

De regeldruk van de overheid op maatschappelijke organisaties neemt toe. Vooral in de domeinen welzijn, zorg en onderwijs is dat het geval. Ook Europa bemoeit zich met uw organisatie, bijvoorbeeld met alle nieuwe privacy-regels (zoals AVG), waardoor o.a. communiceren met uw ledenbestand anders wordt. Dat stelt eisen aan de competenties die binnen een bestuur aanwezig dienen te zijn. En het werkt normerend op de competenties van de ondersteunende staf.

Voor organisatiebestuurders die dit op vrijwillige basis doen leveren deze nieuwe eisen vaak veel extra werk op. En daarnaast weet je je ook nog eens voortdurend op de vingers gekeken door een controlerende overheid. Vrijwillig een organisatie besturen? Het wordt steeds lastiger en wellicht moeten we in de nabije toekomst afscheid nemen van “liefdewerk-oud-papier” bestuursleden en de vereiste professionalisering omarmen met bezoldigde bestuurders.

  • Heroriëntatie, herpositionering en communicatie:

Vrijwel alle maatschappelijke organisaties hebben naast eerder genoemde ontwikkelingen te maken met instabiele ledenaantallen, afnemende aantallen vrijwilligers, en de “kloof” tussen jonge en oude leden. Dit noodzaakt vele organisaties tot heroriëntatie: welk bestaansrecht hebben zij nog? zijn de missie en visie van de organisatie nog wel up-to-date? hoe wordt of blijft de organisatie relevant voor jonge leden?

Vele bestuurders ontdekken of zullen ontdekken dat heroriëntatie op de rol van de organisatie in de huidige tijd betekent dat je zowel de organisatorische als de communicatieve kant van de organisatie tegen het licht moet houden. Dat organisaties meer proactief moeten zijn in het positioneren van de organisatie als een platform vóór en dóór leden. En dat juist moderne communicatiemethodes en digitale (online en mobiele) omgangsvormen hier naadloos op aansluiten.

De oplossing voor het relevant worden en blijven van een organisatie ligt in het afscheid nemen van het organisatiebestuur dat zich op gezette tijden (bijvoorbeeld tijdens een ALV) alle kritiek vanuit het veld laat aanleunen en daarmee zijn eigen issues creëert. Idealiter omhelst de organisatie – met inachtneming van statuten en procedures – een methodiek die leden een continue en thematische dialoog biedt met bestuur, maar ook tussen leden onderling, en tussen de organisatie en de belangrijkste stakeholders. Zodat veel meer dan tevoren in alle informatie- en communicatiestromen via vooral digitale media centraal komt te staan waar de organisatie voor bedoeld is. En dat wil iedere bestuurder heel graag.

Heroriëntatie, herpositionering en communicatie horen bij elkaar. Het zijn drie onderdelen van één strategie om uw organisatie ook in de toekomst relevant te houden voor haar leden en de maatschappij.

Op de foto v.l.n.r.: Lars Hooning (bestuurs- en bestuurscommunicatie-expert bij Value@Stake), Kees Gillis (voorzitter Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten), Marijke van Eck (ex-voorzitter Humanitas), Kees Roelofs (voorzitter Nederlandser Vereniging voor Veiligheidskunde) en Charles Groenhuijsen (leiderschapscoach bij Value@Stake).

MEER BLOGS VAN Team

WHITEPAPER ‘HET F-WOORD’

Ondanks de corona-noodhulp en de voorgenomen exitstrategie zien veel bedrijven dat zonder ingrijpende maatregelen hun voortbestaan in gevaar komt. En zelfs als alles -hopelijk snel- achter de rug is, betekent het Nieuwe Normaal niet ‘business as usual’. Vrijwel niemand ontkomt eraan om voor de l...

LEES VERDER

WHITEPAPER MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES

Vandaag verscheen de whitepaper “MEER AANDACHT VOOR EFFECTIEF EN STRATEGISCH STAKEHOLDERMANAGEMENT VEREIST, MAAR HOE GAAT MIJN ORGANISATIE DAT DOEN?, van onze bestuurlijke expert Lars Hooning. Speciaal voor organisatieprofessionals die hun vaardigheden in stakeholdermanagement in een snel ver...

LEES VERDER

MEER BLOGS

IN HET OOG VAN DE STORM

THEMA: CRISISCOMMUNICATIE – Als we de mensen die er iets vanaf weten mogen geloven (en dat mogen we, zou Mart Smeets zeggen), bevinden we ons nu in het oog van de storm. De voorkant van de coronastorm hebben we afgeslagen, of beter, onder controle gekregen. Dat deden we door massaal gehoor te ...

LEES VERDER

WHITEPAPER ‘HET F-WOORD’

Ondanks de corona-noodhulp en de voorgenomen exitstrategie zien veel bedrijven dat zonder ingrijpende maatregelen hun voortbestaan in gevaar komt. En zelfs als alles -hopelijk snel- achter de rug is, betekent het Nieuwe Normaal niet ‘business as usual’. Vrijwel niemand ontkomt eraan om voor de l...

LEES VERDER